O teatrze - Włodzimierz Niemirowicz - Danczenko - książka wyd. 1957
Opis
14 października 1898 rozpoczął działalność Moskiewski Teatr Artystyczny premierą historycznego dramatu Aleksego Tołstoja "Car Fiodor Loannowicz" (napisanego w 1868 roku i swego czasu zabronionego przez cenzurę). Teatr powstał jako prywatne przedsiębiorstwo teatralne; inicjatorami przedsięwzięcia byli pisarz Włodzimierz Niemirowicz - Danczenko i Konstanty Stanisławski - "młody, opętany teatrem syn fabrykanta kierownictwo artystyczne objął Stanisławski, literackie Niemirowicz - Danczenko. Dla sfinansowania teatru werbowano udziałowców z kręgów Moskiewskiego Towarzystwa Filharmonicznego () a także wśród członków Towarzystwa Sztuki i Literatury. Pozycję Moskiewskiego Teatru Artystycznego ugruntowała następna premiera, wystawiona w dwa miesiące później, "Mewa" Antoniego Czechowa. O ile w "Carze.." zwracano szczególną uwagę na inscenizację, w "Mewie" na plan pierwszy wysunięto pracę z aktorem nad budowaniem roli, konstruowaniem postaci. Teatr - wystawiając "Wujaszka Wanię", "Trzy siostry", "Wiśniowy sad" - stał się "domem Czechowa". Stylizowana "Mewa" z rozpostartymi skrzydłami stała się logo teatru. - Wraz ze sztukami Maksyma Gorkiego pojawił się na scenie moskiewskiego teatru także oskarżycielski dramat społeczny. W okresie rewolucji 1905 zespół wyjechał na występy gościnne do Berlina. "Po rewolucji październikowej trzymał się na uboczu od rozkołysanych mas. Ale Łunaczarski, pierwszy ludowy komisarz oświaty, wziął go pod swoje opiekuńcze skrzydło". Nadał mu tylko tytuł teatru Akademickiego 1920 - i od tej pory skrót nazwy teatru brzmi: MChAT, umożliwił skorzystanie z licznych zaproszeń do krajów Europy Zachodniej i Stanów Zjednoczonych. Na temat "systemu" Stanisławskiego "traktowanego przez entuzjastów jako czarodziejski elementarz sztuki aktorskiej" prowadzono liczne dyskusje, wielokrotnie krytyczne. Wydaje się jednak, że sprowadzenie "systemu" do formuły: "Pożywką dla wyobraźni jest studiowanie życia" jak to zrobił Michał Czechow, aktor, reżyser, wieloletni członek MChATu trafnie określa istotę sprawy.»