Martyrologium czyli męczeństwo unii św na Podhalu Część I i II - Józef Pruszkowski - książka wyd. 1983
Opis
Spis treści: 1. Rosyjskie szkółki na Podlasiu. Konfederacja dzieci i rodziców przeciwko nauce katechizmu w języku rosyjskim. Prześladowanie wykładu religii katolickiej w kościołach. 2. Przysięga Unitów na wierność cesarzowi Aleksandrowi III. Prześladowcze rządy jenerał-gubernatora Albedyńskiego. 3. Prześladowanie Unitów. Misjonarska praca Kościoła wśród Unitów. 4. Dalszy ciąg prześladowania Kościoła i Unitów. Przejazd przez Podlasie Arcybiskupa Mosignora Vanutelli na koronację cesarza Aleksandra III-go do Moskwy. 5. Rządy jenerał-gubernatora Hurki. Prześladowanie Unitów i Kościoła. Szczególna opieka Hurki nad Leśną i Kodniem. ... Józef Pruszkowski, pseud. P.
J.
K. Podlasiak (ur. 1 lutego 1837 w Białej Podlaskiej, zm. 29 stycznia 1925 w Lublinie), polski historyk Kościoła katolickiego, duchowny katolicki, profesor Seminarium Duchownego w Lublinie i Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności.
Był synem Marcina (urzędnika miejskiego) i Franciszki z Markiewiczów. Uczęszczał do gimnazjum w Białej Podlaskiej (do 1854), następnie studiował w Seminarium Duchownym w Janowie Podlaskim (1854-1857) i Akademii Duchownej w Warszawie (1857-1861); studia w Warszawie ukończył ze stopniem kandydata świętej teologii (1861). W 1860 w Warszawie przyjął święcenia kapłańskie z rąk biskupa pomocniczego warszawskiego Henryka Platera. Był wykładowcą w Zakładzie Biblistyki Nowego Testamentu Seminarium Duchownego w Janowie Podlaskim (1862-1869) oraz sekretarzem biskupa podlaskiego Beniamina Szymańskiego. Za udział w powstaniu styczniowym trafił do więzienia razem z biskupem Platerem (1863-1864); aż do 1905 pozostawał pod ścisłym nadzorem policji carskiej. Niezależnie od wykładów w seminarium w Janowie prowadził prywatne zajęcia z historii Kościoła katolickiego we wsiach podlaskich; w 1881 został zmuszony do opuszczenia Janowa Podlaskiego przez władze jako "niepożądany wśród ludności prawosławnej". Był następnie kapelanem w zakładzie dla nieuleczalnie chorych w Warszawie, proboszczem w Bobrownikach nad Wieprzem (1881-1891), Wąwolnicy (1891-1901), Garbowie (1901-1906), parafii Nawrócenia Św. Pawła w Lublinie (od 1906).
W latach 1906-1919 był profesorem i kierownikiem Zakładu Prawa Kanonicznego Seminarium Duchownego w Lublinie. W 1922 został profesorem honorowym Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W latach 1868-1881 nosił godność dziekana dekanatu podlaskiego, od 1905 był kanonikiem, a od 1910 prałatem-kustoszem kapituły lubelskiej. Przez wiele lat wspierał finansowo AU w Krakowie (od 1918 PAU), w 1920 został powołany na członka-korespondenta Polskiej Akademii Umiejętności. Współpracował z pismem "Polonia Sacra".
W pracy naukowej zajmował się historią nowożytną Kościoła w Polsce oraz biblistyką Nowego Testamentu. W pracy Martyrologjum czyli męczeństwo Unii świętej na Podlasiu (1905-1917, 2 tomy) przedstawił prześladowania duchowieństwa i wiernych katolickich na Podlasiu po 1864, szczególnie w dekanatach bialskim, konstantynowskim, radzyńskim, sokołowskim i włodawskim. Zajmował się polityką carów Aleksandra II i Aleksandra III wobec Kościoła katolickiego i unickiego oraz stanem szkolnictwa rosyjskiego na Podlasiu. Opublikował m.in.: Historya zjawionego i cudownego obrazu Matki Boskiej oraz kościoła i probostwa w Leśnej na Podlasiu zabranego na własność prawosławia (1897) Janów Biskupi czyli Podlaski (1897) Leśna na Podlasiu (1897) Kodeń Sapiehów, jego kościoły i starożytny obraz Matki Bożej Gwadelupeńskiej (1898) Najświętsza Marya Matka Boża (1906-1910, 3 tomy) Martyrologjum Podlasia w pieśni (1925)